احمد مجد الاسلام كرمانى
53
تاريخ انحطاط مجلس ( فارسى )
تمام مردم شريك ندادن هستند و لا سيما در دوره هرج و مرج ، اين بود كه يك دفعه از زير بار اطاعت مالكين خارج شدند و كار به جائى رسيد كه مباشر نظام السلطنه در موقعى كه وزير داخله و رئيس الوزراء بود از دهات زنجان او به او نوشت رعاياى آن دهات به كلى ياغى شدند ، حتى آنكه چند سر اسب را كه براى چرانيدن به آن دهات فرستاده بودم بيرون كردند ، مباشر املاك فرمانفرما از مراغه و ميان دوآب به همين مضامين نوشت مباشر امين الدوله را از ده اخراج كردند و هكذا نسبت بساير اعيان مملكت ، و بديهى است وقتى كه نسبت بوزرا اينطور رفتار شود نسبت بمردم متوسط ده درجه بالاتر رفتار مىشود بارى علاوه از تمام اين مفاسد كه بر انجمنها مترتب شد يك وضع ديگرى هم پيشآمد . انجمن مركزى توضيح آنكه بسيارى از مردم كه طرفدار استبداد بودند چون قوت و قدرت فوق العاده انجمنها را ديدند ناچار خود را داخل آنها كرده بلكه خودشان انجمنى داير كردند و مردم سادهلوح را با خود همدست كرده مقاصد مكنونه خود را انجام دادند و بسيارى مخصوصا از طرف دربار مأموريت داشتند كه در انجمنها باشند و در مواقع مهمه جلوگيرى از بعض اقدامات كنند و راپورت اعمال آنها را هم بدربار بدهند و اين مطلب دستآويز بسيار خوبى براى پيشرفت خيالات درباريان بود بلكه مخصوصا بدستورالعمل درباريها پارهاى اقدامات خلاف قانون از انجمنها صادر شد كه مظلوميت شخص سلطنت را به خوبى مدلل ميكرد و اين مطلب را واضحتر از اين نميتوانم بنويسم ، همين قدر ميگويم اشخاصى كه بيش از همه در انجمنها داد و فرياد داشتند و بر ضد پادشاه حرف ميزدند تمام شاهپرست بودند و براى شاه خدمت ميكردند و شروع به اين كار از وقتى شد كه چند نفر از عقلا داخل انجمنها شدند و آنها از اول ميدانستند كه اين اوضاع لامحاله . بهم